एकाकी वृद्धेचा मानसिक छळ

 

गाणे निसर्गाचे

 

घोरपड्यांचे घर

दुपारचा सोनेरी प्रकाश नव्याने लावलेल्या झाडांमधून पाझरत होता आणि श्री. घोरपडे यांच्या देखण्या घराच्या दिशेने लांबवर सावल्या पसरवत होता. ते घर म्हणजे काटेकोर नियोजन आणि सामंजस्यपूर्ण सहकार्याचा एक पुरावाच होता, ज्यात आधुनिकतेची रेखीव रचना आणि प्राचीन वास्तूकला यांचा सुरेख संगम साधला होता. घराच्या आत, उत्तम अभिरुची असलेले श्री. घोरपडे हसतमुख उभे होते, तर स्थापत्यविशारद श्रीहरी आणि सरिता शांत अभिमानाने, त्यांची एकत्रित कल्पना सादर करण्यास सज्ज होते.

"श्रीहरी, सरिता," श्री. घोरपडे बोलू लागले, "हे खरंच माझ्या अपेक्षांपेक्षा खूपच जास्त आहे."

श्रीहरीने चमकत्या डोळ्यांनी त्यांचे आभार मानले. "तुमच्या गरजेनुसार, शांतता आणि समृद्धीने परिपूर्ण अशी निर्दोष जागा निर्माण करणे हे आमचं उद्दिष्ट होतं."

सरिता पुढे म्हणाली, "आधुनिक सौंदर्यशास्त्र आणि वास्तू यांचा समतोल साधणं हे एक आनंददायक आव्हान होतं. आम्हाला ते समकालीन, पण पारंपरिक मूल्य खोलवर रुजलेले हवं होतं."

"उदाहरणार्थ, मुख्य प्रवेशद्वार," श्रीहरीने पुढे सांगितले, "ते आधुनिक आहे, पण सकारात्मक ऊर्जेसाठी वास्तूने शिफारस केल्याप्रमाणे ते नेमके उत्तरेकडे आहे. नाजूक नक्षीकाम या प्रवाहाला अधिक सुंदर बनवते."

"आणि आत प्रवेश करतानाची पहिली छाप महत्त्वाची होती," सरिता म्हणाली. "मोकळ्या ऊर्जा प्रवाहासाठी आम्ही अडथळे टाळले, शांतता आणि मोकळेपणासाठी हलके, मातीचे रंग वापरले."

श्री. घोरपडे यांनी मान डोलावली. "हो, मी ते लगेचच लक्षात आले. एक हलकेपणा आहे, एक मोकळेपणाची भावना आहे."

"अगदी बरोबर," श्रीहरीने दुजोरा दिला. "तीच तर गंमत आहे आधुनिक वस्तु आणि वास्तुशास्त्राची सांगड घालण्याची. आपण आता दिवाणखान्यात जाऊया का? ते तर घराचे 'हृदय'

 

 

निसर्गाची आराखडा

पुण्याच्या दुपारच्या वाहतुकीचा आवाज श्रीहरीच्या अपार्टमेंटच्या बाल्कनीतून झिरपत नसे. घराची बाल्कनी हे त्याचे शांत ठिकाण होते, महत्त्वाचे म्हणजे, त्यांच्या रेलिंगच्या पलीकडे शिरीष वृक्षाचे निरीक्षण करण्याची एक शांत जागा.

त्याने शिरिषाची तेजस्वी हिरवीगार, पिसेदार पाने पाहिली. श्रीहरीसाठी, झाडाचे वर्षातून दोनदा पानगळतीचे आणि नवीन पालवी फुटण्याचे चक्र हे लवचिकता आणि नूतनीकरणाचे एक प्रतीक होते, जे त्याच्या सर्जनशील प्रक्रियेत खोलवर रुजले होते.

सरिता हातात डिझाइन मासिकांचा ढिगारा घेऊन आली. "अजूनही तुमच्या या वृक्ष-प्रेरणेशी गप्पा मारत आहात?" तिने हसत विचारले.

"नेहमीच," श्रीहरी हसला. "हे डिझाइनसाठी एक रूपकच आहे, नाही का? जुने सोडून देणे, आणि मग पुन्हा नव्याने बहरणे."

सरिताने मान डोलावली. "ते पाहून मला घोरपडे यांच्या घरामागील अंगणासाठी एक नवीन विचार सुचला. स्थिर सौंदर्याऐवजी, हंगामी बदलांचे असेच चक्र त्यात समाविष्ट करावे."

"उत्कृष्ट, सरिता!" श्रीहरीचे डोळे चमकले. "एक जिवंत कॅनव्हास जो विकसित होतो. तो डायनॅमिक नैसर्गिक घटक जोडणे म्हणजे पुढच्या स्तरावर जाण्यासारखे आहे. त्यामुळे जागेला आणखी स्थिरता मिळते." त्याने चहाचा घोट घेतला. "घोरपडे यांचा प्रकल्प तारेवरची कसरत होती, भव्य समकालीन अनुभव आणि वास्तू यांचा समतोल साधण्याची."

"हो, ते आव्हान होत खर," सरिता सहमत झाली. "पण तीच आपली ऊर्जा आहे. तुमची रचना, माझे इंटेरियर आणि लँडस्केप्स त्यात उब आणतात. त्यांना हवी असलेली शांतता आणि समृद्धीची त्वरित भावना आपण यशस्वीपणे दिली."

"आणि ओपन-प्लॅन लिव्हिंग एरिया, समोरच्या दरवाजापासून स्वयंपाकघरापर्यंत थेट दृश्यरेषा नाही - पारंपारिक वास्तूनुसार असूनही सहजपणे आधुनिक," श्रीहरीने पुढे सांगितले. "प्रत्येक इंच जाणीवपूर्वक केलेला वाटतो."

सरिताने तिचे मासिक बंद केले. "अगदी बरोबर. बुद्धिमान अनुकूलन. आपल्या शिरीष वृक्षा प्रमाणे , पानगळती होऊन पुन्हा नव्याने बहरणे, संतुलन शोधणे."

श्रीहरीची नजर त्या झाडावर स्थिरावली, ती आणखी तीक्ष्ण झाली. त्याने काल एक घट्ट गुंडाळलेली कळी पाहिली होती. आता ती उघडायला लागली होती, एक नाजूक जांभळा गाभा दिसत होता. त्याला हालचाल दिसताच त्याच्या चेहऱ्यावरचे हसू रुंदावले. "सरिता, बघ!"

सरिताने त्याच्या नजरेचे अनुसरण केले. "अरे श्रीहरी! नवीन शेजारी!"

पानांमध्ये, एक घरटे गुंतागुंतीने आकार घेत होते.सरिता लहान मुलांच्या आश्चर्याने कुजबुजली. "कुणीतरी घर बांधत आहे."

चमकदार काळ्या रंगाची एक झलक दिसली. एक कावळा, धाडसी आणि हेतुपूर्वक, एक काठी घेऊन आला. आश्चर्यकारक कौशल्याने त्याने ती नव्याने तयार होत असलेल्या रचनेत काळजीपूर्वक विणली.

"ती अचूकता बघ!" श्रीहरी उत्स्फूर्तपणे म्हणाला, मंत्रमुग्ध होऊन. "निसर्गाचा स्वतःचाच मुख्य बांधकाम व्यावसायिक!"

"कदाचित त्याहूनही जास्त," सरिताने मान डोलावली, मंत्रमुग्ध होऊन. "शुद्ध नैसर्गिक प्रवृत्ती आणि परिपूर्ण अभियांत्रिकी. जणू एखाद्या सुरक्षित जागी, एक अभयारण्य निर्माण करण्याचे हे एक सुंदर रूपक आहे."

"एक घर, अगदी बरोबर," श्रीहरी सहमत झाला. "श्री. घोरपडे यांच्यासाठी असो किंवा या पंख असलेल्या कुटुंबासाठी असो, सार तेच राहते: निवारा, आराम, भरभराटीची जागा."

कावळा, समाधानी होऊन, कावकाव करत उडून गेला, घरटे जीवनाच्या शांत वचनासारखे सोडून गेला. सरिता मागे टेकली, मासिके विसरून. या साध्या निरीक्षणाने त्यांचे लक्ष बदलले होते.

"हे असे क्षण आहेत," सरिता विचारमग्न झाली, "जे आपल्याला आठवण करून देतात की आपण का निर्माण करतो. केवळ सौंदर्यासाठी नाही, तर जीवनासाठी, कुटुंबांना स्वतःचे घरटे बांधण्यासाठी."

श्रीहरीने मान डोलावली. "अगदी बरोबर. घोरपडे यांचे घर, त्याच्या सर्व भव्यतेसह, एक घर असले पाहिजे. हसण्याचे, आठवणींचे आणि शांततेचे ठिकाण." त्याने स्वतःच्या बाल्कनीकडे हातवारे केले. "यासारखेच. ही बाल्कनी, हे झाड... ही आमची लय आहे, आमचे अभयारण्य आहे."

"आमचे वैयक्तिक डिझाइन तत्वज्ञान," सरिताने पुढे सांगितले. "तुमची संरचित नजाकत, माझा नैसर्गिक प्रवाह. तुम्ही फ्रेम करता, मी त्यात जीवन आणते. एक आधुनिक जागा, खोलवर रुजलेली आणि वैयक्तिक."

"अगदी बरोबर," श्रीहरीने दुजोरा दिला. "जर एखाद्या डिझाइनने आपलेपणाची भावना निर्माण केली नाही, जर त्याने घराला घर बनवले नाही, तर आपण खऱ्या अर्थाने यशस्वी झालो नाही. प्रत्येक रचनेमागील मूलभूत मानवी गरजेची ही एक चांगली आठवण आहे. घर असो की घरटे, प्रत्येक निर्मिती ही निसर्गाशी जोडलेली एक कविता असते—जिथे सौंदर्य, शांती आणि आठवणी एकत्र नांदतात”

 

त्यांच्या एकत्रित जीवनाची सुरुवात

इलायची आणि उकळलेल्या साखरेचा सुगंध अपार्टमेंटभर दरवळत होता. दिवसाच्या निरीक्षणांमध्ये आणि घोरपडे यांच्या प्रोजेक्टमध्ये अजूनही रमलेला श्रीहरी बाल्कनीतून उठला, त्याच्या मनात पक्ष्यांच्या घरट्याची अमूर्त कल्पना घोळत होती. तो हळूच स्वयंपाकघराकडे गेला.

"सरिता," तो बोलू लागला, "तो कावळा काही वेगळाच आहे! घरटं मजबूत दिसतंय, पण तो आतून मऊ अस्तर नक्कीच आणेल, नाही का? पक्ष्यालाही इंटिरियर कळतं, बरोबर?" तो थांबला, मग त्याला काउंटरवर पुरणपोळीचे साहित्य दिसले.

सरिता ढवळत होती, तिने काहीही न बोलता गाणे गुणगुणत होती. "इंटिरियर डेकोरेशन, तुला वाटतं?" तिचा आवाज निरागस होता.

श्रीहरीने भुवया उंचावल्या. "घर बनवण्याबद्दल आहे ते. पण... हे काय आहे? पाहुणे येणार आहेत की तुला खाऊ वाटतंय?"

सरिता शेवटी हसली, तिच्या डोळ्यात चमक होती. पाहुणे नाहीत, श्रीहरी. फक्त एक छोटीशी सेलिब्रेशन. आपल्यासाठी."

त्याने रिकाम्या चेहऱ्याने पाहिले. "सेलिब्रेशन? मी काही विसरलो का? नवीन प्रोजेक्ट? बोनस?"

सरिता हसली, तिने डोके हलवले. "अरे श्रीहरी, माझा हुशार आर्किटेक्ट, जो कधीकधी अगदी साध्या गोष्टी विसरतो. आज आपल्या लग्नाची anniversary आहे , डार्लिंग."

त्याचे डोळे मोठे झाले, एक लाजरे हसू त्याच्या चेहऱ्यावर पसरले. "आपली ॲनिव्हर्सरी? माझी चूक झाली," तो म्हणाला. "अगदी माझ्या डोक्यातूनच गेलं! माफ कर, तुझा हा श्रीहरी डेडलाईन नसलेल्या तारखा लक्षात ठेवण्यात हरवलेला असतो."

सरिता फक्त हसली. "मला माहीत आहे. काही हरकत नाही. कोणीतरी महत्त्वाच्या गोष्टी लक्षात ठेवायला पाहिजेत."

"नक्कीच. आणि मला शिक्षा झाली पाहिजे," श्रीहरी म्हणाला, तिला हळूवारपणे आपल्या मिठीत ओढत. त्याने तिच्या कपाळाचे चुंबन घेतले. "कसं वाटेल आपल्याला हे गोड पदार्थ संपवून, मग रात्री उशिरा फिरायला जायला? आपल्या लग्नाच्या वर्धापनदिनासाठीची ही माझी शिक्षा."

सरिता त्याच्या मिठीत शिरली. "ही अशी शिक्षा आहे जी मी नक्कीच सहन करू शकेन."

 

गीत निसर्गाचे

श्रीहरी सरिताला पुरणपोळीच्या सुगंधाने भरलेल्या स्वयंपाकघरात मिठीत घेतल्यावर, त्यांच्यातील playful गप्पांनी आठवणींना उजाळा दिला. अपार्टमेंट, सरिता त्याच्या मिठीत – हे सर्व एका जिवंत आठवणीत एकवटले. त्याने डोळे मिटले, वर्तमानाला स्पष्ट भूतकाळाशी एकरूप केले.

त्याला आठवले, एका सामान्य मित्राच्या मेळाव्यात सरिताचा शांत, आत्मविश्वासपूर्ण प्रवेश. त्यांची मैत्रीण, प्रियाने तिची ओळख लँडस्केप आणि इंटिरियर डिझायनर म्हणून करून दिली, आणि श्रीहरीची "आर्किटेक्चरल जीनियस" म्हणून.

सरिता हसली, तिच्या डोळ्यात बुद्धिमत्तेची चमक होती. "आर्किटेक्चरल जीनियस? त्या जीनियसेसना त्यांच्या भव्य कल्पना उतरवण्यासाठी एक मऊ जागा कोणीतरी दिली पाहिजे."

श्रीहरी, जो सहसा शांत असे, त्याला एक प्रकारची हुरहूर जाणवली. "आणि मला वाटतं की त्या मऊ जागा रचनात्मकदृष्ट्या मजबूत आहेत याची खात्री कोणीतरी केली पाहिजे," त्याने प्रतिउत्तर दिले.

त्यांनी तासन्तास गप्पा मारल्या, त्याचे लक्ष रेषा आणि कार्यावर होते, तर तिचे लक्ष सुसंवाद आणि निसर्गावर. ते एक तात्काळ, निर्विवाद कनेक्शन होते – दोन पूरक अर्धे भाग त्यांचे पूर्णत्व शोधत होते. नंतर तिला घरी सोडताना, तिचे हसू आणि त्यांच्यातील सहज संवाद अगदी आनंददायक वाटले, जणू काही विश्वाने त्याच्या जगाला नवीन रंग आणि उद्देश दिला होता.

श्रीहरीने डोळे उघडले, आठवण उबदार होती. सरिताने त्याच्याकडे पाहिले, आणि त्याने तिचा हात घट्ट धरला, कृतज्ञतेची तीव्र भावना त्याला वेढून गेली. त्यांचे "घरटे," त्यांचे जीवन, त्या सुरुवातीच्या चमकेतून निर्माण झाले होते.

"तू काय विचार करत आहेस?" सरिताने विचारले.

"मी किती भाग्यवान आहे हेच," श्रीहरी गुणगुणला, तिला जवळ ओढत. "तू इथे माझ्या जवळ असताना, प्रत्येक गोष्ट अजूनही अविश्वसनीयपणे आनंददायक वाटते."

त्यांच्या सुरुवातीच्या दिवसांची चमक लवकरच व्यावसायिक समन्वयात बदलली. लग्नानंतर, त्यांनी श्रीहरीची रचनात्मक अचूकता सरिताच्या नैसर्गिक प्रवाहाशी कशी जुळवावी यावर चर्चा केली. ही कल्पना त्यांना "गीत निसर्गाचे" या प्रोजेक्ट मुळे योग्य संधी मिळाली.

पुण्याच्या बाहेरील बाजूस, हिरव्यागार डोंगरांमध्ये वसलेले हे निवासी संकुल, एक सखोल संकल्पना घेऊन आले होते: पृथ्वीसोबत श्वास घेणारी घरे तयार करणे.

"गीत निसर्गाचे” आठवतंय?" सरिता विचारमग्न झाली, तिचे डोळे चमकले. "आपल्या लग्नानंतरची आपली खरी परीक्षा."

श्रीहरी हसला. "नक्कीच. कंत्राटदारांना समजावून सांगणे की जिवंत झाडासह एक मोकळे अंगण ही 'वाया गेलेली जागा' नाही तर संकुलाचा आत्मा आहे."

"आणि तुमची लटकत्या बाल्कनीवर आणि हिरव्यागार टेरेसवरची तुमची अडून बसलेली मागणी," सरिता हसली.

"पण ते काम केलं," श्रीहरीने दुजोरा दिला. "प्रत्येक अपार्टमेंटला लँडस्केपचा भाग बनवणे, घराच्या आत आणि बाहेरचा भाग एकत्र करणे, निसर्गाला आत बोलावणे."

सरिताने मान डोलावली. "आणि माझी बाजू—नैसर्गिक वस्तू, झऱ्यांसारख्या पाण्याच्या सुविधा, पक्ष्यांना आकर्षित करणारी स्थानिक झाडे. आम्ही एक इकोसिस्टम तयार केली."

"नैसर्गिक वायुवीजनासाठी वाऱ्याचे बोगदे, जास्तीत जास्त प्रकाशासाठी सौर निष्क्रिय डिझाइन," श्रीहरीने पुढे सांगितले. "खऱ्या अर्थाने अर्थपूर्ण वास्तूकला."

"ते गीत निसर्गाचे होतं," सरिताने समाधानाने भरलेल्या आवाजात निष्कर्ष काढला. "आणि ते यशस्वी झालं. ग्राहक खूप खुश होते, रहिवाशांना ते खूप आवडलं. आम्ही नाविन्यपूर्ण, टिकाऊ, आणि भावनिक डिझाइनचे समानार्थी बनलो."

"गीत निसर्गाचे " ने श्रीहरी अँड सरिता आर्किटेक्ट्स अँड डिझायनर्सची प्रतिष्ठा मजबूत केली. याने हे सिद्ध केले की खरी वास्तूकला म्हणजे पर्यावरण आणि मानवी आत्म्याशी जुळणाऱ्या राहण्याच्या जागा निर्माण करणे.

 

स्वप्नातील घरटं: एक अपूर्ण इच्छा

पुण्याच्या रात्रीची थंडगार हवा श्रीहरीच्या गाडीच्या खिडक्यांमधून आत येत होती, शहराचे दिवे अस्पष्ट दिसत होते. त्यांच्या आवडत्या आईस्क्रीमच्या दुकानाकडे, हायवेच्या कडेला असलेल्या एका साध्या ठिकाणी गाडी चालवताना, हळू जॅझ संगीत वाजत होते. विसरलेला वर्धापनदिन, कावळ्याचे घरटे, त्यांचा एकत्रित भूतकाळ – हे सर्व शांत, एकत्रित आनंदाच्या या क्षणात एकत्रित झाले.

ते शेजारी-शेजारी बसले होते, प्रत्येकजण एक कोन खात होता. श्रीहरीने त्याच्या आंब्याच्या-आल्याच्या स्वादाच्या आईस्क्रीमचा घास घेतला. "सरिता," तो गुणगुणला, "आज रात्री हे आईस्क्रीम आणखी चविष्ट लागतंय. जास्त आनंददायक आहे, नाही का?"

सरिताने त्याच्याकडे पाहिले, डोळे चमकत होते. "जर तू आनंदी असशील, श्रीहरी, तर प्रत्येक गोष्ट सुंदर असते. फक्त... जास्त तत्वज्ञानी होऊ नकोस. मी खूप आनंदी आहे."

श्रीहरी हसला. "तू इतकी आनंदी आहेस हे पाहून... ही एक देणगी आहे. ॲनिव्हर्सरी विसरणे हा माझा गुन्हा होता, पण तुझं हसू त्याची भरपाई करतं. मला तुला अक भेटवस्तू द्यायची आहे. कोटती ते तू सांग. "

" भेटवस्तू आणि आनंदाबद्दल बोलायचं झालं तर..." ती थांबली, तिचं आईस्क्रीम खाली ठेवून. तिची नजर गंभीर झाली, तिच्या डोळ्यात एक खोल इच्छा दिसू लागली. "मी विचार करत होते, त्या कावळ्याला घरटं बांधताना पाहिल्यावर... आणि घोरपडे कुटुंबाला त्यांच्या नवीन घरासाठी उत्सुक असलेलं पाहून..."

ती त्याच्याकडे वळली, त्याचा हात घेतला, तिची पकड घट्ट होती. "श्रीहरी, माझा हुशार आर्किटेक्ट, प्रत्येक स्वप्नातील माझा भागीदार... आणखी एक प्रोजेक्ट आहे, आणखी एक 'घरटं' जे मला खरंच आपल्या दोघांना मिळून बांधायचं आहे." तिचा आवाज मऊ होता, दृढनिश्चय आणि असुरक्षिततेने भरलेला. "आपले जीवन, आपले घर पूर्ण करण्यासाठी फक्त तेच कमी आहे."

तो थांबला, हृदयाची धडक वाढली, तिचे खोल शब्द त्याला जाणवले. बाकी सर्व काही नाहीसे झाले. फक्त सरिता आणि तिच्या नजरेतील शांत विनंती उरली होती.

"श्रीहरी," ती कुजबुजली, आवाजात भावना भरलेल्या होत्या, डोळे चमकत होते, "मला... मला बाळ हवंय."

"सरिता," श्रीहरी बोलू लागला, त्याचा आवाज कुजबुज होता, "माझ्या प्रिये... तुला माहीत आहे मला काय वेगळं हवंय." त्याने एक खोल श्वास घेतला. "आपण सर्व काही करून पाहिलं आहे – प्रार्थना, पूजा, प्रत्येक वैद्यकीय उपाय. ते म्हणतात आम्ही सक्षम आहोत, तरीही... यश नाही. आम्ही मनापासून प्रयत्न केले आहेत."

सरिताने हळूच मान डोलावली, डोळे चमकत होते. "हो, आपण केले आहेत. आपण हे नैसर्गिकरित्या होणार नाही हे स्वीकारले आहे. पण, श्रीहरी, आपण जवळजवळ चाळीशीचे आहोत. वेळ आपल्या बाजूने नाही." तिची नजर त्याच्या नजरेत रुतली, आशेने भरलेली. "आपण दत्तक घेऊ शकतो. ज्या मुलाला घराची गरज आहे त्याला घर देऊ शकतो."

प्रतिक्रिया

दत्तक. या शब्दाने श्रीहरीच्या पोटात गोळा आला, कदाचित एखाद्या अज्ञात भीतीने असेल. पण सरिताची आशावादी, असुरक्षित विनंती पाहून, तो आता बोलू शकला नाही. त्याने फक्त मान डोलावली, जवळजवळ अदृश्यपणे.

अव्यक्त तणावाने जागा भरून गेली. गाडीचे संगीत खूप मोठे वाटत होते, दिवे खूप तेजस्वी वाटत होते. ते शांततेत परत घरी येत होते – एक जड, गुंतागुंतीचे मौन, सरिताची अपूर्ण आशा आणि श्रीहरीच्या खोल, न बदलणाऱ्या आरक्षणांनी भरलेले. त्यांचे आनंदी बुडबुडे फुटले होते, त्यांच्या सर्वात खोल, सर्वात भिन्न इच्छांचे कठोर वास्तव मागे ठेवून.

   मौन अपार्टमेंटमध्ये पसरले. सरिताने शांतपणे पुरणपोळी ठेवून दिली. श्रीहरी, तणाव जाणवून, आपल्या बाल्कनीतील आश्रयाकडे, शिरीष कडे मागे सरला. हवा अधिक थंड होती, रात्री फुलणाऱ्या जाईचा मंद सुगंध घेऊन येत होती.

कोकीळा  

दुसऱ्या संध्याकाळी, त्यांच्या रात्रीच्या प्रवासातील रेंगाळलेली शांतता अजूनही कायम होती, श्रीहरीने बाल्कनीच्या शांत एकांताचा आश्रय घेतला. गडद होत चाललेल्या संधिप्रकाशात रेन ट्री डौलाने उभे होते, त्याची पाने चैतन्यमय दिसत होती. त्याची नजर नकळत कावळ्याच्या घरट्यावर गेली. त्याने पाहिले की कावळे अजूनही आसपासच होते, त्यांचे आवाज स्पष्ट ऐकू येत होते.

दिवसभर तो ब्ल्यू प्रिंट्समध्ये गुंतला होता, सरिताच्या मागणीला बाजूला ठेवण्याचा प्रयत्न करत होता. पण आता अधिक स्पष्ट झालेले घरटे त्याचे विचार खेचत होते.

चमकदार काळ्या रंगाची एक झलक. तो कावळा, एक मेहनती बांधकाम करणारा, एका फांदीवर उतरला, त्याच्या चोचीत एक चमकदार रंगाचा कपड्याचा तुकडा होता. श्रीहरीने मंत्रमुग्ध होऊन पाहिले, त्याने तो कपडा घरट्यात काळजीपूर्वक रचला, एक मऊ, रंगीबेरंगी अस्तर तयार केले. शेवटी एक समाधानी चोच मारून तो उडून गेला.

"अविश्वसनीय," श्रीहरी पुटपुटला, त्याचे पूर्वीचे गंभीर विचार क्षणभर विसरले होते.

त्याच्या उद्गाराने आकर्षित होऊन सरिता बाल्कनीमध्ये आली. तिचा दिवसही मुलाच्या इच्छेने जड झाला होता. "काय झालं?" तिने हळू आवाजात विचारले, तिचा आवाज अजूनही ताणलेला होता.

श्रीहरीने बोट दाखवले. "तो कावळा. त्याने आतील बाजूस कपडा आणला. भविष्यातील रहिवाशांसाठी घरटं मऊ करण्यासाठी त्याने मानवनिर्मित तुकडा वापरला."

तो तिच्याकडे वळला, विचारात पडलेला चेहरा. "ती बुद्धिमत्ता कुठून येते, सरिता? हे जुळवून घेण्याची, नवीन शोध घेण्याची, टाकलेल्या वस्तूंचा वापर करून एक परिपूर्ण, उबदार घर तयार करण्याची ही क्षमता, केवळ सहज प्रवृत्तीतून आणि आता चातुर्यातून? हे... आश्चर्यकारक आहे."

प्रश्न हवेत तरंगत राहिला, एक नवीन शांतता – एकत्रित चिंतन. मानवी वस्तीचे मास्टर म्हणून, त्यांना नैसर्गिक बुद्धिमत्तेचे एक सखोल प्रदर्शन दिसले. कावळ्याच्या कृतीने नकळतपणे त्यांचे घर आणि आपुलकीबद्दलचे त्यांचे आकलन आव्हानित केले होते.

सरिताने श्रीहरीकडे पाहिले. कावळ्याच्या चातुर्याबद्दलची त्याची उत्सुकता स्पष्ट होती. पण तिच्या स्वतःच्या मनात, न बोललेल्या इच्छेने जडलेल्या, लक्ष केंद्रित करता येत नव्हते. कावळ्याचे सुंदर घरटे तिच्या हृदयातील वेदना अधिक वाढवत होते – एक सुंदर बनवलेले घर, पण रिकामे.

श्रीहरी वळला, त्याचा प्रश्न हवेत तरंगत होता: "ती बुद्धिमत्ता कुठून येते, सरिता?" त्याने एक जोडणी, एक सामायिक क्षण शोधला.

पण सरिताने त्याच्याकडे गंभीर शांततेने पाहिले. तिचे ओठ उघडले, पण शब्द बाहेर पडले नाहीत. तिच्या डोळ्यात खोल विचार आणि शांत वेदना होत्या, जे त्यांचा न सुटलेला संघर्ष दर्शवत होते. कावळ्याची "मानवनिर्मित वस्तू वापरण्याची" क्षमता त्यांच्या कुटुंब तयार करण्याच्या संघर्षाशी तीव्र विरोधाभास दर्शवत होती.

श्रीहरीने ते पाहिले. न बदलणारी शांतता, तिच्या डोळ्यांतील सावली. कावळ्याचे निरीक्षण त्यांच्या भावनिक अडथळ्याला भेदण्यास पुरेसे नव्हते. त्याला समजले: आत्ता कोणतीही चर्चा शक्य नव्हती. वेळ योग्य नव्हती.

त्याने एक शांत कबुलीजबाब म्हणून श्वास सोडला. हळूच मान डोलावून, श्रीहरी टेरेसच्या दरवाजाकडे गेला. विशाल, मोकळ्या छताने वेगळाच दिलासा दिला. त्याला प्रक्रिया करण्यासाठी जागा हवी होती – केवळ पक्ष्यांचेच नाही, तर स्वतःच्या हृदयाचे आणि त्यांच्या गुंतागुंतीच्या भविष्याचे निरीक्षण करण्यासाठी. सरिताने त्याला जाताना पाहिले,

बाल्कनीतील शांतता पूर्ण होती, फक्त दूरच्या शहराचे आवाज आणि शिरिषाचे कुजबुजणे ऐकू येत होते.

टेरेसवर, संध्याकाळच्या थंड वाऱ्याचा अपार्टमेंटमधील भावनिक उष्णतेशी विरोधाभास होता. श्रीहरीने एक शांत कोपरा शोधला, रेलिंगला टेकून उभा राहिला, त्याची नजर शहराच्या दृश्यावर फिरली. शिरीष एका गुंतागुंतीच्या शिल्पासारखे दिसत होते; त्याच्या डोळ्यांनी कावळ्याचे घरटे शोधले.

तो सरिताच्या वेदना आणि दत्तक घेण्याबद्दलच्या त्याच्या आरक्षणांशी झगडत विचारात गढला होता, तेव्हा एका क्षणासाठी हालचाल त्याच्या लक्षात आली. कावळा नव्हता. हा पक्षी अधिक सडपातळ, गडद रंगाचा, आकर्षक शेपटी असलेला होता: एक कोकिळा.

तिचे चमकदार काळे पंख चमकत होते जेव्हा ती कावळ्याच्या घरट्याजवळ शांतपणे उतरली. श्रीहरीने मंत्रमुग्ध होऊन पाहिले. तिने आक्रमकपणे संपर्क साधला नाही. त्याऐवजी, ती काठावर उडी मारली आणि घरट्याची काळजीपूर्वक तपासणी केली. तिने डोके तिरपे केले, तीक्ष्ण डोळ्यांनी आतील भागाची तपासणी केली – नवीन कपड्याचे अस्तर, रचना. तिने बराच वेळ निरीक्षण केले, मग शांतपणे उडून गेली.

श्रीहरीला ओळख पटली. त्याने याबद्दल खूप वर्षांपूर्वी ऐकले होते. कोकिळा, दुसऱ्या पक्ष्याचे घर तपासत होती, ज्यामुळे लोककथेचा एक विसरलेला भाग उलगडला.

एक आठवण पुन्हा जागृत झाली, स्पष्ट आणि धक्कादायक: कोकिळेबद्दलची एक कथा जी आपली अंडी इतर पक्ष्यांच्या घरट्यांमध्ये घालते, विशेषतः कावळ्यांच्या, अजाण यजमानांवर अंडी उबवण्याची आणि त्यांची पिल्ले वाढवण्याची जबाबदारी सोडून देते. कोकिळेची काळजीपूर्वक तपासणी अचानक त्याला समजू लागली. ती फक्त एक घर पाहत नव्हती; ती कदाचित आपल्या भावी पिलांसाठी एक घर निवडत होती, एक भविष्य जे ती स्वतः सक्रियपणे बांधणार नव्हती, तर फक्त दुसऱ्याच्या काळजीमध्ये सोपवणार होती.

 

सत्य समोर येते

सकाळचा प्रकाश, सहसा शांत, आज तीव्र वाटत होता. श्रीहरी, आदल्या रात्रीच्या तणावामुळेही, एका नवीन, उत्कट ऊर्जेने जागा झाला. कोकिळेची भेट आणि तिच्या ब्रूड पॅरासिटिझमवरील (इतर पक्ष्यांच्या घरट्यात अंडी घालणे) संशोधन त्याच्या मनात भरले होते, त्यांच्या जीवनाशी एक अस्वस्थ करणारी समांतरता. त्याला सरिता स्वयंपाकघरात चहा बनवताना दिसली, तिच्या चेहऱ्यावर काल रात्रीच्या विनंतीची छटा दिसत होती.

"सरिता, तू विश्वास ठेवणार नाहीस मी काय वाचलं!" श्रीहरी उत्स्फूर्तपणे म्हणाला, खूप उत्सुकतेने, फोन हातात घेऊन. "त्या शिरीष वृक्षावर कोकिळा – त्या इतर पक्ष्यांच्या घरट्यात अंडी घालतात, विशेषतः कावळ्यांच्या!"

सरिता वळली, तिची न डगमगलेली नजर त्याच्या एकतर्फी भाषणाला भेदून गेली. तिचा आवाज मऊ, कणखर. "श्रीहरी."

तो थांबला, शब्द अडखळले. तिची थेटता एक थंड शॉवरसारखी होती.

"तू कोकिळेबद्दल उत्सुक आहेस," तिने चहाचे भांडे खाली ठेवले. "पण दत्तक घेण्याबद्दल तू अजूनही मला उत्तर दिले नाहीस."

हवा घट्ट झाली. श्रीहरीच्या पोटात गोळा आला. त्याला आपल्या कठोर विचाराना आवाज देण्यास त्रास होत होता.

"सरिता, प्लीज," त्याने कसेबसे म्हटले, हात केसातून फिरवत. "मला... मला अजून वेळ हवा आहे. हा असा निर्णय नाही जो मी लगेच... घेऊ शकेन."

सरिता जवळ आली, डोळे प्रामाणिक. "वेळ, श्रीहरी? आपण चाळीशीचे आहोत. आपल्याला आणखी किती वेळ आहे? नैसर्गिकरित्या कधीही न होणाऱ्या गोष्टीची वाट आपण किती काळ पाहू शकतो, आणि दुसरा पर्याय बाजूला सारू शकतो?"

त्याने तिच्या थकलेल्या आशेवर पाहिले, अनेक वर्षांच्या प्रयत्नांची शांतता. त्याच्यातील आर्किटेक्टला माहित होते की ती बरोबर होती. वेळ मर्यादित होती. त्याने डोळे मिटले, कावळा घरटे बांधत होता, कोकिळा मूल्यमापन करत होती, प्रकाश पडला : अनुकूलन. नवनिर्मिती. घर.

"तू बरोबर आहेस," श्रीहरीने कबूल केले, स्वीकृतीने जड झालेला. "मी समजतो. आपण अनिश्चित काळासाठी वाट पाहू शकत नाही."

तो 'आपण' हा शब्द थोडा संकोचाने बोलला, पण तो सामायिक वास्तवाची कबुली होती, त्याच्या भिंतीची उंची कमी झाली होती. सरिताने पाहिले, काही वेदनांच्या जागी दिलासा दिसला. मार्ग अनिश्चित होता, पण कडक शांतता तुटली होती. कावळा, कोकिळा – कदाचित त्यांनी त्याला ढकलले होते.

 

 

संघर्ष आणि चिंतन

श्रीहरीचा कबुलीजबाब, एक तात्पुरता पूल, हवेत तरंगत होता. सरिताने श्वास रोखून धरला, पण त्याचे डोळे वादळाने भरलेले होते.

"सरिता," श्रीहरी म्हणाला, अधिक, थकलेला. "मला अजून थोडा वेळ हवा आहे. त्यावर प्रक्रिया करण्यासाठी. हे खूप मोठे पाऊल आहे, एक मूलभूत बदल आहे." त्याने तिच्या गालाला हळूच स्पर्श केला. "प्लीज. फक्त आणखी थोडा वेळ."

तो शांतपणे स्वयंपाकघरातून बाहेर पडला, मग अपार्टमेंटमधूनही. सरिताला समोरच्या दरवाजाचा क्लिक ऐकू आला.

सरिता आरामदायक सुगंधांच्या गर्दीत उभी होती, तिचे मन चक्रावून गेले होते. श्रीहरी, तिचा निर्णायक, तार्किक आर्किटेक्ट, असामान्य संकोच करत होता. अधिक वेळेची ही गरज पूर्णपणे असामान्य होती.

ती एका खुर्चीत बसली. त्याला कशाने थांबवले होते? परंपरा? भीती? त्याला असे वाटत होते की दत्तक घेतलेले बाळ "त्याचे स्वतःचे" नसेल? कोकिळेची सवय अचानक अस्वस्थ करणारी वाटू लागली. तो दत्तकाला कोकिळेच्या दूरच्या पालकत्वाशी समजत होता का, नैसर्गिकरित्या डिझाइन केलेल्या जीवनाच्या विरुद्ध "अनैसर्गिक" म्हणून जीवशास्त्रीयदृष्ट्या स्वतःचे नसलेल्या मुलाशी झगडत होता का? सरिताने श्वास सोडला, शांततेने चिंता वाढल्या. तिला नैसर्गिक प्रक्रियेबद्दल, उत्पत्तीच्या शुद्धतेबद्दल असलेला त्याचा आदर माहित होता. त्यांचे "गीत निसर्गाचे" वास्तू, शिरीष वृक्षा बद्दलची त्याची उत्सुकता – या सर्वांनी अंतर्भूत संबंधांना महत्त्व दिले. त्याच्यासाठी दत्तक घेणे हे विचलन होते का? तिला खूप आशा होती की तिच्यावरील त्याचे प्रेम आणि कुटुंबाबद्दलची त्यांची सामायिक इच्छा त्याच्या विचारांवर भारी पडेल.

 

 

कावळ्याचे बदललेले प्रतीक

दिवसांचे आठवडे झाले. श्रीहरीची टेरेसवरील रात्रीची दिनचर्या कायम होती: कावळ्याच्या घरट्याचे निरीक्षण करणे. सरिताच्या इच्छेची आणि दत्तक घेण्याबद्दलच्या त्याच्या स्वतःच्या गोंधळाची समांतरता शोधत होता.

त्याच्या निरीक्षणातून फारसा दिलासा मिळाला नाही. एक कावळा अंड्यांवर सावधगिरीने बसला होता, तर दुसरा परिश्रमपूर्वक अन्न आणत होता, समर्पित, जरी चुकीच्या ठिकाणी, पालकत्वाची प्रतिमा.

उत्तरांच्या शोधात, श्रीहरीने कावळ्यांच्या संशोधनात अधिक खोलवर प्रवेश केला. त्याने शैक्षणिक शोधनिबंध आणि मंच तपासले, आणि त्याला जे सापडले त्याने त्याची अस्वस्थता वाढवली. कावळे, त्याला कळले, त्यांच्या पिलांचे अत्यंत संरक्षण करतात, पण ते कुप्रसिद्धपणे क्रूर देखील असतात. ते इतर पक्ष्यांच्या घरट्यांवर हल्ला करतात, त्यांच्या पिलांना मारतात आणि खातात. हा क्रूर, व्यावहारिक पैलू त्याच्यासाठी नवीन होता.

पाश्चिमात्य साइट्सवरील पुढील संशोधनात कावळ्यांबद्दल आश्चर्यकारक द्वेष दिसून आला, त्यांना कीटक किंवा धोके मानले जात असे, काही प्रदेशांमध्ये त्यांना नष्ट करण्याचे प्रयत्न केले जात होते. त्याच्या बालपणीच्या उदात्त, हुशार पक्ष्याच्या तुलनेत हा तीव्र विरोधाभास श्रीहरीला खोलवर त्रास देत होता. कावळा, लवचिकतेचे प्रतीक, आता विरोधाभासी क्रूरतेचे प्रतीक बनले होते.

टेरेसवर, रात्रीच्या थंड वाऱ्यामुळे श्रीहरीची अस्वस्थता कमी झाली नाही. पुण्याचे आकाश त्याच्या आंतरिक संघर्षाची चेष्टा करत असल्यासारखे वाटत होते. कावळ्यांबद्दलचे पाश्चिमात्य दृष्टिकोन, त्यांना निर्दयी शिकारी मानणे, त्याच्या अंगभूत सांस्कृतिक समजुतीशी तीव्र विरोधाभास दर्शवत होता.

त्याला आठवले, त्याची आजी कावळ्यांसाठी नैवेद्य तयार करत असे. "भारतीय संस्कृतीत, सरिता," तो मोठ्याने विचारमग्न झाला, "कावळे नेहमीच स्वागतार्ह होते. पूर्वजांचे दूत, आपल्याला भेट देणारे आत्मे. लोक त्यांच्यासाठी अन्न ठेवत असे."

"ते नैसर्गिक सफाई कामगारही आहेत," त्याने त्यांच्या सततच्या उपस्थितीचा विचार करत पुढे सांगितले.

एक खोल श्वास त्याच्यातून बाहेर पडला. विरोधाभास धक्कादायक होता: परोपकारी पूर्वज दूत विरुद्ध क्रूर, घरटे नष्ट करणारा आक्रमक. "माझी संस्कृती चुकीची आहे का? आपण आंधळे आहोत की इतर संस्कृतींना काहीतरी महत्त्वाचे दिसत नाहीये?" तो कुजबुजला.

प्रश्न जड झाला, त्याच्या श्रद्धा आणि वारसा यांना आव्हान देत होता. कावळा, एकदा साधा असलेला, आता निसर्ग, संस्कृती आणि सहज प्रवृत्तीबद्दलच्या परस्परविरोधी सत्यांचे एक जटिल प्रतीक बनला. श्रीहरी, सुसंवादाचा शिल्पकार, आता त्याच्या स्वतःच्या समजूतीत विसंवादाचा सामना करत होता, ज्यामुळे सरिताच्या कुटुंबाच्या इच्छेशी त्याच्या शांत संघर्षावर थेट परिणाम होत होता.

 

भावनिक वादळ आणि निर्णय

अपार्टमेंटमधील तणाव, न बोललेल्या इच्छा आणि परस्परविरोधी श्रद्धांमुळे वाढला होता, तो स्पष्टपणे जाणवत होता. सरिताच्या दत्तक घेण्याबद्दलच्या मनापासूनच्या विनंतीला आणि श्रीहरीच्या संकोचयुक्त वेळ मागण्याच्या विनंतीला आता आठवडे उलटून गेले होते. तो कावळ्यांच्या निरीक्षणात रमला होता, त्यांच्या स्वतःच्या जीवनाची अस्वस्थ करणारी प्रतिध्वनी शोधत होता, तर सरिता अपूर्ण आशेचा जड भार वाहत होती. त्यांच्यातील शांतता, एकेकाळी आरामदायक वाटणारी, आता गुदमरवणारी बनली होती.

एका संध्याकाळी, श्रीहरी एका डिझाइन स्केचमध्ये गढलेला असताना, सरिता त्याच्या स्टडीमध्ये आली. तिची हालचाल मंद, हेतुपूर्वक होती, तिच्या चेहऱ्यावर एक शांत हताशा होती ज्यामुळे त्याचे हृदय पिळवटून निघाले.

"श्रीहरी," सरिता हळू, पण न डगमगता बोलू लागली, "तू... दत्तक घेण्याच्या माझ्या सूचनेबद्दल विचार केला आहेस का?"

तो दचकला, अनपेक्षितपणे पकडला गेला, त्याच्या रेखाचित्रांमध्ये आणि परस्परविरोधी कावळ्यांमध्ये तो गढलेला होता. "नाही... गंभीरपणे नाही, सरिता," त्याने कबूल केले, त्याचा आवाज एक पोकळ कुजबुज होता.

सरिताच्या तेजस्वी डोळ्यात लगेच पाणी भरले. "तर प्लीज, श्रीहरी," तिने विनंती केली, तिचा आवाज तुटत होता, "प्लीज. आपल्याकडे वेळ कमी आहे. मला फक्त... मला एक उत्तर हवं आहे. कसंही असो."

तिच्या अश्रुंचे कच्चे, अनियंत्रित स्वरूप त्याच्या बचावाला भेदून गेले. त्याला वर्षांची तळमळ, शांत संघर्ष, अंतहीन आशा त्या वेदनादायक विनंतीमध्ये संकुचित झालेली दिसली. तो उभा राहिला, तिच्याकडे पोहोचण्यासाठी, पण तिने किंचित मागे सरकली, वेदना खूप तात्काळ होती.

"सरिता, काय झालं?" त्याने विचारले, भीतीने त्याला ग्रासले होते. तिची नेहमीची लवचिकता नाहीशी झाल्यासारखी वाटली.

तिने फक्त डोके हलवले, अश्रू वाहत होते, तिची निराशा व्यक्त करण्यास ती असमर्थ होती. "काही नाही," तिने आवाजात भरून म्हटले, तो एकच शब्द सर्व काही घेऊन आला होता. मग, ती वळली आणि घाईघाईने खोलीतून बाहेर पडली, त्याला त्याच्या रेखाचित्रांमध्ये सोडून, शांतता कानठळ्या बसवणारी होती.

श्रीहरीने तिला जाताना पाहिले, असहायतेची एक सखोल भावना त्याला वेढून गेली. त्याला तिचे हृदयविकार, वेळेचा कमी होत चाललेला काटा, मुलाची तळमळ समजली. पण तिला इतकी पूर्णपणे तुटलेली त्याने कधीच पाहिले नव्हते. तिची स्थिरता कोसळली होती, एक असुरक्षितता प्रकट झाली होती ज्यामुळे त्याला भीती वाटली.

तिचे अश्रू, तिच्या वेदनेची खोली, एक स्पष्ट, निर्विवाद संकेत होता. ही आता फक्त चर्चा राहिली नव्हती; तिच्यासाठी, आणि त्या दोघांसाठीही, ही वेगाने मानसिक समस्या बनत होती. कोकिळा, कावळे, तत्वज्ञानाचे वादविवाद — त्याने आत्ताच पाहिलेल्या क्रूर मानवी दुःखासमोर हे सर्व निरर्थक ठरले.

 

त्याच्या आत एक थंड, कठोर निश्चय स्थिरावला. त्याने दिरंगाई केली होती, श्रद्धा आणि भीतींना त्याला paralyzed केले होते. पण आता, सरिताची वेदना पाहून, त्याला निश्चितपणे माहित होते की त्याला निर्णय घ्यावा लागेल. आणि त्याला तो लवकर घ्यावा लागेल, त्या न बोललेल्या दुःख आणि तळमळीमुळे त्यांच्या एकत्रित आयुष्याचा आधारच तुटण्यापूर्वी.

रिकामे घरटे आणि परिवर्तनाची पहाट

त्यांच्या घरात तणाव कायम होता, एक जड, न बोललेली उपस्थिती. दत्तक घेण्याच्या भीतीशी झगडत, श्रीहरी टेरेसवर परतला, कावळ्याचे घरटे त्याच्या चिंतांचे प्रतिबिंब होते.

त्या सकाळी, एक नवीन घडामोड झाली. कावळ्यांचे आवाज तीव्र, distressed होते, पण आक्रमक नव्हते –शिरीष भोवती खोल, मर्यादित दुःखाचा आवाज. श्रीहरीच्या पाठीत थंडगार शिरले.

त्याच्या दुर्बिणीने याची पुष्टी केली: तीन लहान, काळी, नुकतीच जन्मलेली पिल्ले गायब होती. गेली होती. घरटे रिकामे होते. त्याचे मन भरभर धावले, शिकारींची कल्पना करत. असुरक्षित पिल्ले गायब झाली होती, त्याला खोल चिंता आणि अपराधाची भावना भरून आली. तो स्वतःच्या लढाईत खूप गुंतला होता, ज्यामुळे त्याला या सरोगेट पालकांना (कावळ्यांना) सामोरे जाणाऱ्या धोक्यांचा विचार करण्याची संधी मिळाली नाही. ही compelling भीती, एक सामायिक असुरक्षितता, सरितासोबत शेयर करणे आवश्यक होते.

तो घाईघाईने अपार्टमेंटमध्ये परतला, सरिताला झाडे लावताना पाहिले.

"सरिता," श्रीहरीने तातडीने सुरुवात केली, "कावळ्याच्या घरट्याला काहीतरी झालंय. पिल्लं... ती गायब झाली आहेत. कावळे खूप दुःखी आहेत."

सरिताने त्याला थांबवले, एका तेजस्वी, जबरदस्तीने हसत वळली. " श्रीहरी! सरप्राईज!" तिने एक सुंदर पॅक केलेला बॉक्स वर केला. "तुझी आवडती पेस्ट्री – डार्क चॉकलेट डिकॅडन्स!" तिचा मूड बदलण्याचा प्रयत्न स्पष्ट दिसत होता.

श्रीहरी थांबला, निराश होऊन, एक विनम्र हसू आणत. "ओह. धन्यवाद."

त्याने पुन्हा प्रयत्न केला, रिकामे घरटे स्पष्ट दिसत होते. "पण घरट्याबद्दल, सरिता, ते गंभीर आहे. पिल्लं—"

तिने त्याला थांबवले, हसू न डगमगता. "आणि अजून तुझी बहीण, मीनाक्षी, उद्या येतेय! आपल्याला तिला घ्यायला जायचंय. छान आहे ना?"

श्रीहरीने पाहिले, हरवलेल्या पिल्लांबद्दलचे शब्द त्याच्या ओठांवरच मरून गेले. त्याला तिचे हेतू समजले – पेस्ट्री, मीनाक्षीची भेट – हे सर्व त्यांना दुसरीकडे वळवण्यासाठी होते. पण तिचे अडथळे, कितीही चांगल्या हेतूने असले तरी, एक नवीन जखम वाटले, त्यांच्या वाढत्या भावनिक अंतराचे एक स्पष्ट चिन्ह. गायब झालेल्या पिल्लांची बातमी, distressed कावळ्यांसाठीची त्याची चिंता, न बोलता राहिली, एक ओझे जे तो आता एकटाच वाहत होता. त्याने मान डोलावली, एक ताणलेले हसू आणत, कावळ्याची दुर्दशा निराशाजनक अडथळ्यांनी झाकली गेली.

 

कावळ्याची शिकवण आणि प्रेम

तिसऱ्या संध्याकाळी, मीनाक्षी गेल्यानंतर, श्रीहरी टेरेसवर परतला. त्याची नजर कावळ्याच्या घरट्यावर पडली. त्याच्यावर हालचाल दिसली. त्याचा श्वास अडकला.

दोन पक्षी, पिलांपेक्षा मोठे, फांद्यांवर खेळत होते. ते निःसंशयपणे कोकिळेची पिल्ले होती. त्यांची सडपातळ, गडद रूपे याची पुष्टी करत होती. कावळे कुठेही दिसत नव्हते, तरीही कोकिळेची पिल्ले वाढत होती, लक्षणीयरीत्या मोठी झाली होती.

अविश्वास, सिद्धता, आणि एक सखोल, अस्वस्थ करणारी जाणीव श्रीहरीला वेढून गेली. कावळे निष्काळजी नव्हते; त्यांची दुःखद फसवणूक झाली होती. ते दुसऱ्याची पिल्ले वाढवत होते. "क्रूर" कोकिळा, "हुशार" कावळा – कथा खूपच गुंतागुंतीची होती. ब्रूड पॅरासिटिझमच्या (इतर पक्ष्यांच्या घरट्यात अंडी घालणे) या निर्विवाद वास्तवामुळे त्याला आता दत्तक घेण्याबद्दलच्या त्याच्या सर्वात खोल भीतींचा सामना करावा लागणार होता.

दोन वाढलेल्या कोकिळेच्या पिल्लांना पाहून, जे दुसऱ्याच्या डिझाइनचे उत्पादन होते तरीही कावळ्यांनी त्यांचे संगोपन केले होते, श्रीहरीला साक्षात्कार झाला. त्याच्या भीती – असमान प्रेमाची, "अनैसर्गिक" संबंधांची – नाहीशा झाल्या. निसर्गाने, त्याच्या क्रूर, सुंदर, फसव्या वैभवात, एक मार्मिक धडा दिला: प्रेम हे जैविक उत्पत्तीबद्दल नसते; ते संगोपन करण्याबद्दल असते, घर देण्याबद्दल असते, वचनबद्धतेबद्दल असते. कावळ्यांनी, नकळतपणे, एक सखोल सत्य दाखवून दिले.

तो चालला नाही; तो जवळजवळ टेरेसवरून धावला, त्याचे हृदय आनंदाने, निर्णायक स्पष्टतेने धडधडत होते. तो दिवाणखान्यात जिथे सरिता होती तिथे धावत गेला, एक शांत उदासीनता अजूनही तिला चिकटून होती.

"सरिता!" तो ओरडला, त्याचा आवाज अनियंत्रित आनंदाने निनादत होता. तो तिच्यापर्यंत पोहोचला, तिला एका तीव्र, विजयी मिठीत ओढले. "ओह, सरिता, माझ्या प्रिये!"

सरिता, दचकली पण मऊ झाली, गोंधळून वर पाहिले. "श्रीहरी? हे काय? तू इतका का आनंदी आहेस? कावळ्याने पुन्हा अंडी घातली का? की तू शेवटी तो मोठा टेंडर जिंकलास?"

श्रीहरी मागे सरला, त्याचे डोळे दिलासा आणि आशेने चमकत होते. "नाही, नाही, याहून खूप महत्त्वाचे! तुला शिरीष वरील बदल दिसला? शांतता... कावळ्यांचे वर्तन?"

सरिताने भुवया उंचावल्या. "हो. मला वाटले की पिल्लं गायब झाल्यावर त्यांनी घरटं सोडून दिलं. हे दुःखद आहे."

"नाही, सरिता!" श्रीहरीचा आवाज एक विजयी, अश्रूंनी भरलेला हसू होता. "गायब नाही! ती तिथे आहेत! मी आत्ताच त्यांना पाहिलं. दोन कोकिळेची पिल्ले! मोठी झाली आहेत, जवळजवळ उडण्यासाठी तयार! कावळ्यांनी त्यांना वाढवलं! अंडी बदलली गेली होती, आणि त्या भव्य, फसवलेल्या पक्ष्यांनी... त्यांनी त्यांना स्वतःची म्हणून वाढवले!"

सरिताने पाहिले, त्याचे वेगाने बोललेले शब्द प्रक्रिया करत, पूर्ण अर्थ तिला समजला. तिचे डोळे मोठे झाले, नाजूक आशा फुलली. "ठीक आहे, मग? मग काय?" तिने कुजबुजले, श्वासही रोखून धरला. "मग काय, श्रीहरी?"

श्रीहरीने तिचे हात घेतले, त्याची पकड घट्ट होती, नजर न डगमगणारी होती, त्याचे सर्व नवीन आकलन आणि प्रेम शब्दांत ओतले. "मग काय, माझ्या प्रिये, म्हणजे आपण दत्तक घेण्यासाठी जात आहोत, सरिता. आपण आपले घरटे, आपले कुटुंब बांधणार आहोत. आपण एका मुलाला घरी आणणार आहोत, आणि आपल्याकडे जे काही आहे ते सर्व देऊन त्याच्यावर प्रेम करणार आहोत, कारण प्रेम जीवशास्त्राबद्दल नसते; ते घर बनवण्याबद्दल असते."

सरिताचा श्वास अडकला. एकच अश्रू बाहेर पडला, खोल, असीम आनंदाचा अश्रू. तिचे ओठ थरथरले. "पुन्हा बोल," ती कुजबुजली, तिला ते ऐकायचे होते. "पुन्हा बोल, श्रीहरी."

आणि त्या क्षणी, जेव्हा श्रीहरीने आपले वचन पुन्हा सांगितले, तेव्हा बाहेरचा शिरीष स्वतःचे गीत निसर्गाचे  कुजबुजत असल्यासारखे वाटले, लवचिकता, स्वीकृती आणि असीम प्रेमाचे एक गाणे जे खऱ्या अर्थाने घर बांधते. "आपण दत्तक घेण्यासाठी जात आहोत, सरिता."